Lang ben xảy ra khá phổ biến ở nhiều người, khiến họ thiếu tự tin vì làn da không được đẹp. Bệnh hình thành từ đâu, chữa thế nào khi tỷ lệ tái nhiễm cao? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết để bạn nhận biết sớm, phòng và điều trị bệnh Lang ben hiệu quả.
Bệnh lang ben là gì
Lang ben (hay hắc lào) là bệnh ngoài da do vi nấm Malassezia furfur gây ra, làm tổn thương lớp biểu bì. Malassezia furfur, còn được gọi là Pityrosporum orbiculare, thuộc họ Malassezia. Loại nấm này thường ký sinh ở mặt trên của biểu bì với số lượng ít. Khi đó, chúng hầu như không gây ra tác dụng phụ nào cho da. Tuy nhiên, khi gặp điều kiện bên trong và bên ngoài thuận lợi, nó sẽ nhanh chóng sinh sôi nảy nở, gây tổn thương tế bào sừng.
Khi đó, hắc tố melanin di chuyển từ từ xuống lớp biểu bì khiến da xuất hiện các vết nám, tăng sắc tố bất thường. Tuy không gây đau, không gây cho người bệnh cảm giác ngứa ngáy nhưng tính thẩm mỹ lại bị ảnh hưởng rất nhiều.
Ở Việt Nam, thời tiết nóng ẩm là điều kiện thuận lợi để các loại nấm phát triển. Từ đó gây ra nhiều bệnh da liễu như lang ben, hắc lào, nấm da… Đây là những bệnh lây truyền từ người này sang người khác do tiếp xúc trực tiếp hoặc do dùng chung đồ vật.
Lang ben phổ biến nhất ở thanh thiếu niên. Vì vậy, tuy ít gây khó chịu nhưng bệnh ảnh hưởng rất lớn đến đời sống tinh thần, tâm lý của người trẻ. Do đó, việc tìm ra nguyên nhân, nhận biết bệnh sớm để điều trị dứt điểm là vô cùng quan trọng.
Có thể bạn quan tâm: 10 Cách trị mụn cóc tại nhà hiệu quả nhất hiện nay
Nguyên nhân gây Lang ben
Như đã nói ở trên, bệnh lang ben phát triển khi nấm Malassezia furfur phát triển quá mức. Chúng tiết ra một chất gọi là azelaic. Chất này sẽ làm giảm khả năng vận chuyển hắc tố lên lớp biểu bì. Kết quả là da sẽ bị thay đổi sắc tố, gây bệnh. Vậy những yếu tố nào sẽ thúc đẩy sự phát triển quá mức của nấm men gây ra bệnh bạch biến? Đó là:
- Thời tiết nóng ẩm: Khi trời nóng ẩm, nhiệt độ cơ thể tăng cao, mồ hôi tiết ra nhiều. Lúc này, men sẽ hấp thụ một số thành phần có trong dầu thừa và phát triển mạnh.
- Rối loạn tuyến bã nhờn: Dầu thừa không chỉ tiết ra khi thời tiết nóng ẩm. Đối với những người bị rối loạn ở tuyến bã nhờn, chất này cũng tăng theo mồ hôi. Do đó, vi khuẩn Malassezia furfur gây bệnh lang ben cũng dễ dàng phát triển và gây tổn thương cho da.
- Thay đổi nội tiết tố: Khi lượng hormone trong cơ thể tăng hoặc giảm đột ngột sẽ dẫn đến rối loạn hoạt động của tuyến mồ hôi và bã nhờn. Từ đó phát sinh các bệnh da liễu do nấm men như lang ben. Phụ nữ đang mang thai, cho con bú hoặc trải qua tuổi dậy thì thuộc nhóm này.
- Vệ sinh kém: Nấm Malassezia furfur ký sinh trên bề mặt da và không gây bệnh khi mật độ thấp. Tuy nhiên, do vệ sinh kém, dầu thừa tích tụ trong lỗ chân lông giúp các loại vi nấm này sinh sôi. Số lượng nấm tăng lên và nhanh chóng gây bệnh.
- Tuổi tác: Bệnh tăng nhãn áp chủ yếu xuất hiện khi bạn còn trẻ, ít gặp ở trẻ em hoặc người già. Lý do là vì lúc này lipid trên bề mặt da khiến bã nhờn được tiết ra rất mạnh. Nhờ đó, vi khuẩn Malassezia furfur có điều kiện phát triển và tấn công làn da.
Ngoài ra, một số yếu tố khác như thừa cân, chế độ dinh dưỡng, hệ miễn dịch… cũng góp phần hình thành bệnh Lang ben. Ở phụ nữ nếu dùng nhiều thuốc tránh thai cũng dễ gây ra hiện tượng này. Chúng ta cần cảnh giác với các yếu tố thúc đẩy mầm bệnh, đồng thời nhận biết sớm sự hình thành của bệnh để có biện pháp điều trị ngay.
Dấu hiệu suy nhược
Các triệu chứng của bệnh Lang ben khá điển hình và dễ nhận biết khi quan sát trên da. Như sau:
- Biểu hiện ban đầu là những đốm trắng, nâu hoặc hơi hồng xuất hiện.
- Cảm giác khi sờ vào không có biểu hiện sần sùi, nổi cộm mà bề mặt da bằng phẳng.
- Người bệnh không thấy đau, ngứa hoặc chỉ hơi ngứa khi trời nóng, cơ thể ra nhiều mồ hôi.
- Vùng da bị bệnh có ranh giới khá rõ ràng với phần chưa bị nấm xâm nhập.
- Màu sắc vùng da bị tổn thương có thể thay đổi theo yếu tố tác động. Ví dụ, vào mùa hè nóng bức, vùng da bị giảm sắc tố thường có màu trắng. Tuy nhiên, nếu bạn bị viêm da do nấm, bề mặt sẽ chuyển sang màu hồng hoặc nâu.
- Sau một thời gian mắc bệnh, các nốt đốm lớn nhỏ khác nhau sẽ phát triển thành mảng, hình thành ở một số vị trí khác.
- Hầu hết các vùng da bị tổn thương đều không có tính chất đặc hiệu, kích thước mỗi vết thường khoảng 1-3 cm.
- Bạn có thể thấy chúng ở lưng, cổ, quanh vùng ngực hay thậm chí là trên mặt…
- Tuy không gây đau nhưng đôi khi bạn vẫn có phản ứng gãi do cảm giác bỏng rát.
- Đến một giai đoạn nào đó, trên bề mặt vùng bệnh sẽ xuất hiện các vảy bong tróc khiến da nhẵn mịn, mỏng và yếu hơn.
Có thể thấy căn bệnh này rất dễ nhận biết nhờ các triệu chứng trên da khá điển hình và rõ ràng. Đây không phải là tình trạng quá nguy hiểm hay ảnh hưởng lớn đến sức khỏe. Tuy nhiên, những trở ngại trong cuộc sống và sinh hoạt mà nó mang lại, nhất là với giới trẻ là không hề nhỏ. Vì vậy, cách tốt nhất là nhận biết sớm, chẩn đoán chính xác nguyên nhân và điều trị. Tránh để bệnh nặng hơn và tái đi tái lại nhiều lần khiến vẻ ngoài ngày càng xấu đi.
Có thể bạn quan tâm: TOP 5 thuốc trị rụng tóc tốt nhất chuyên gia khuyên dùng
Chẩn đoán bệnh lang ben
Bệnh Lang ben cùng với hắc lào đều là những bệnh phổ biến do vi nấm gây ra. Để chẩn đoán chính xác nhất, bác sĩ cần căn cứ vào các đặc điểm lâm sàng, chẩn đoán phân biệt…
- Cụ thể, bác sĩ sẽ xem xét vùng da bị tổn thương và các triệu chứng khác.
- Đồng thời, dùng đèn soi để soi rõ mép vết bệnh và tìm ra nấm bệnh.
Trong trường hợp không có dữ liệu điển hình, bác sĩ sẽ cần chẩn đoán phân biệt với các bệnh như:
- Viêm da đầu: Nếu trên đầu xuất hiện các tổn thương da, không phải lang ben thì có thể người đó đã nhiễm vi khuẩn Malassezia. Đây là loại nấm men gây viêm da đầu. Vảy bong tróc trên da có màu trắng hoặc vàng nâu. Bên cạnh đó, da đầu tiết nhiều dầu, bệnh ít có khả năng hình thành ở xa vùng đầu.
- Bạch biến: Đây là căn bệnh có triệu chứng khá giống với bệnh bạch biến. Tuy nhiên, bệnh nhân hoàn toàn không ngứa, không có vảy mịn trên da. Đặc biệt, bệnh bạch biến không lây nhiễm.
- Bệnh vẩy nến Gilbert: Tương tự như bệnh này, bệnh vẩy nến Gibert gây kích ứng da. Vết bệnh hình bầu dục, có vảy cứng, bề mặt da có màu vàng nâu, gợn sóng. Trong khi đó, bệnh bạch biến ít vảy hơn và da mịn màng.
Ngoài ra, một số trường hợp còn phải chẩn đoán phân biệt với giang mai giai đoạn II hoặc chàm khô, Erythrasma.
Khi xác định chính xác các tổn thương trên da là do vi nấm Malassezia furfur gây bệnh lang ben, bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ điều trị cụ thể cho người bệnh.
Điều trị bệnh lang ben
Lang ben là căn bệnh ban đầu không khó điều trị. Ở một số người, các triệu chứng trên da thậm chí có thể tự biến mất. Tuy nhiên, đa số trường hợp do hư hỏng kéo dài, lan rộng nên rất khó khắc phục. Hoặc bệnh sẽ dễ tái phát, không điều trị khỏi hoàn toàn. Do đó, bạn có thể điều trị sớm, thậm chí bằng các mẹo dân gian.
Mẹo trị lang ben tại nhà theo dân gian
Là một bệnh da liễu khá phổ biến, từ lâu dân gian đã tìm kiếm những cây thuốc nam để điều trị bệnh lang ben. Theo đó, người ta thường sử dụng một số loại thảo dược và tiến hành theo các cách sau:
- Trị lang ben bằng tỏi: Bóc một nhánh tỏi rồi giã nát (không băm nhuyễn) rồi đắp lên vùng da bị lang ben. Rửa sạch sau 30 phút để loại bỏ nấm. Khi dùng bài thuốc này cần chú ý điều chỉnh liều lượng tỏi, tránh làm bỏng da.
- Dùng rau răm: Ngâm rau răm tươi với nước muối loãng để sát trùng rồi giã lấy nước cốt. Đắp lên vùng da bị nấm. Hoặc pha thêm ít rượu trắng để tăng tác dụng.
- Dùng chuối tiêu xanh: Chọn quả chuối tiêu non, cắt đôi cho nhựa cây chảy ra rồi chà xát lên vùng da bệnh. Khi tinh chất trong chuối hột thấm sâu vào da sẽ phát huy tác dụng.
- Dùng củ riềng tươi: Bóc bỏ vỏ rồi rửa sạch, giã nát rồi xát lên vùng da bị nám do bệnh. Thoa khoảng 2 lần/ngày cho đến khi thấy bề mặt da có chuyển biến tốt.
Cách trị lang ben tại nhà bằng mẹo dân gian nên áp dụng ngay khi da chuyển màu. Nếu bệnh đã di căn hoặc tái phát thì nên đi khám và điều trị bằng Đông Tây y.
Bài thuốc dân gian chữa bệnh bạch biến rất hiệu quả
Trong Đông y, lang ben có thể điều trị bằng thuốc nam hoặc thuốc uống tùy theo tình trạng bệnh. Một số loại thuốc cụ thể:
Thuốc bôi thảo dược
- Màu sắc từ những thứ như hoàng kỳ, lão năng, Tần Quy, Bạch Phục Linh và cả xuyên khung.
- Gia giảm liều lượng rồi chiết lấy nước thoa lên da.
- Các dưỡng chất trong thuốc sẽ thẩm thấu qua lớp biểu bì và hạ bì để mang lại hiệu quả.
Công dụng:
- Bài thuốc này giúp tiêu viêm, diệt nấm và ngăn ngừa lang ben lây lan.
- Giúp vùng da bị bệnh nhanh lành, trở lại màu sắc bình thường và không để lại sẹo.
Thuốc uống trị lang ben
- Đây là bài thuốc được bào chế từ tinh chất của diếp dại, nụ tầm xuân, kim ngân hoa, đinh lăng và một số vị thuốc khác.
- Thuốc này được dùng bằng đường uống và có thể được làm thành viên nén để thuận tiện.
Công dụng:
- Giúp điều hòa nội tiết, đào thải độc tố và thải khí, từ đó giảm dầu thừa trên da.
- Hậu quả là khiến vi nấm khó phát triển, giảm khả năng sinh sôi và dần biến mất. Bệnh lang ben cũng giảm dần và không còn triệu chứng.
Ngoài ra còn rất nhiều bài thuốc chữa bệnh này chưa được đề cập ở đây. Nhìn chung, công dụng và cơ chế hoạt động của chúng tương đối giống nhau. Nếu người bệnh dùng thuốc tây không khỏi thì nên dùng thuốc Tây y càng sớm càng tốt.
Điều trị theo Tây y
Y học hiện đại thường chia các trường hợp để áp dụng phương pháp điều trị tại chỗ hoặc toàn thân. Đặc biệt:
Điều trị tại chỗ:
Chỉ định cho những người mắc bệnh nhẹ, thường sử dụng một số loại thuốc điều trị lang ben như:
- Kháng nấm: Giúp ức chế sự phát triển của vi nấm, từ đó làm giảm các tổn thương trên da. Đây là những loại thuốc bôi ngoài da, phổ biến gồm Ciclopirox, Terbinafine. Đối với người bị bạch biến ở đầu, dùng Ketoconozole (có thể dùng dầu gội đầu) trong 2 tuần liên tiếp.
- Các nhóm thuốc khác: Trong một số trường hợp, bệnh nhân bạch biến có thể được chỉ định dùng các loại thuốc bôi có chứa lưu huỳnh hoặc axit salicylic, kẽm pyrithioine…
Lưu ý: Sau khi khỏi bệnh, da cần một thời gian nhất định để thích nghi với sắc tố. Vì vậy, bạn không cần bôi thuốc quá thời gian mà bác sĩ khuyến cáo, tránh tác dụng phụ.
Điều trị toàn thân
Phương pháp này được chỉ định khi vùng da bị đổi màu có biểu hiện lan rộng. Hoặc vi nấm gây bệnh hoạt động trở lại, có thể kiểm tra khi soi tươi ngoài da.
Dựa trên đánh giá về khả năng miễn dịch, kháng nấm, bác sĩ sẽ kê cho bạn một số loại thuốc uống để ức chế tác nhân gây bệnh.
Một số loại thuốc cản trở sự phát triển của Malassezia furfur dùng đường uống là:
- Fluconazole: Dùng trong 2 tuần với liều lượng 300g – 400g.
- Itraconazole: Dùng trong 5 ngày với liều lượng 200g – 400g.
Bạn nên biết rằng hầu hết các loại thuốc kháng nấm đường uống đều có thể gây độc cho gan. Vì vậy, tuyệt đối không dùng quá liều lượng mà bác sĩ chỉ định. Tránh để chức năng gan suy giảm, ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng miễn dịch của làn da.
Có thể bạn quan tâm: Thuốc trị hôi chân là gì, Loại nào hiệu quả nhất hiện nay
Biện pháp cải thiện và ngăn ngừa tái phát bệnh ngoài da
Vì đây là bệnh hình thành do vi nấm luôn thường trực trên da nên chúng hoàn toàn có khả năng tái phát khi gặp điều kiện thuận lợi. Vì vậy, bạn cần áp dụng các biện pháp ức chế sự phát triển của vi nấm. Đây vừa là cách làm giảm các triệu chứng của bệnh, vừa là giải pháp ngăn ngừa bệnh tái phát.
- Lang ben nên ăn gì? Cần bổ sung cho cơ thể sữa chua để cung cấp lợi khuẩn, nhóm thực phẩm giàu protein, vitamin D để loại bỏ vi nấm. Ngoài ra, trong các món ăn hàng ngày nên cho thêm tỏi để tăng khả năng miễn dịch, chống lại bệnh tật. viêm nhiễm.
- Có gì kiêng kỵ? Bạn cần tránh dùng nhiều đường (kể cả một số loại trái cây) vì chúng sẽ cung cấp chất dinh dưỡng cho nấm phát triển. Các loại hạt cũng không nên ăn vì sẽ làm bệnh thêm rõ rệt. Ngoài ra cần kiêng rượu, giấm và bánh mì nướng.
- Trong sinh hoạt, nên giữ vệ sinh cơ thể sạch sẽ bằng cách tắm ngày 2 lần. Khi tắm nên dùng xà phòng thiên nhiên có khả năng kháng khuẩn, nhất là vào những ngày nóng ẩm.
- Cần giặt quần áo của người bệnh, giặt những vật dụng mà họ tiếp xúc với nước ấm. Hoặc phơi khô dưới ánh nắng trực tiếp để diệt nấm.
- Nếu tái phát, nên dùng itraconazole dự phòng mỗi tháng một lần. Chỉ uống vào mùa nóng và dùng khi có chỉ định của bác sĩ. Hoặc bạn sử dụng dầu gội có chứa Ketoconazole mỗi tháng một lần trong mùa hè.
- Hạn chế ra nắng, ngừng vận động khi cơ thể ra nhiều mồ hôi, tắm rửa sạch sẽ và thay quần áo.
Không tiếp xúc hoặc dùng chung quần áo, đồ dùng với người bệnh.
Lang ben là căn bệnh da liễu mà rất nhiều người Việt Nam mắc phải từ khi trưởng thành. Bệnh chỉ ảnh hưởng đến lớp biểu bì của da nhưng gây mất thẩm mỹ và cản trở cuộc sống. Vì vậy, bạn cần chú ý ngăn ngừa mầm bệnh phát triển, điều trị đúng cách khi cần thiết.